Yπόμνημα προς την Εταιρεία Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης για την  ενίσχυση και αξιοποίηση της λογοτεχνικής δημιουργίας

Yπόμνημα προς την Εταιρεία Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης για την ενίσχυση και αξιοποίηση της λογοτεχνικής δημιουργίας

Κεντρικό σημείο αναφοράς του προγράμματος μας είναι η μητροπολιτική διοίκηση της πόλης. Ο δήμος Θεσσαλονίκης θα πρέπει να περιλαμβάνει υπό τον διοικητικό έλεγχό του όλο το πολεοδομικό συγκρότημα.  Κάτι τέτοιο ωστόσο προϋποθέτει αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί σήμερα ο θεσμός της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Πάραυτα υπάρχουν δυνατότητες να αρχίσουμε να συνεργαζόμαστε στο πολεοδομικό συγκρότημα στη βάση ενός ενιαίου δικτύου συγκεκριμένων κοινών λειτουργιών. Κάποια δίκτυα παροχής υπηρεσιών, εκ των πραγμάτων, λειτουργούν «μητροπολιτικά». Αλλά αυτό μπορεί να επεκταθεί και σε άλλους τομείς λειτουργίας της πόλης. Τα θεσμικά εμπόδια για την ενιαία διοίκηση του πολεοδομικού συγκροτήματος δεν μπορεί να αποτελούν άλλοθι για τους ανθρώπους της Τοπικής Αυτοδιοίκησης ώστε να αποφεύγουν τον μητροπολιτικό προσανατολισμό στην πολιτική πρακτική τους.

Η πολιτική πολιτισμού αποτελεί ένα τέτοιο πεδίο, όπου η ανάγκη μητροπολιτικής διοικητικής συγκρότησης της Θεσσαλονίκης είναι κάτι παραπάνω από φανερή. Σε ποιον απευθύνεται και για ποιον λειτουργεί το Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης;  Ποιο είναι το κοινό που επισκέπτεται τις δραστηριότητες του πολιτιστικού συγκροτήματος της Μονής Λαζαριστών; Ποιος έχει την αρμοδιότητα να προωθήσει τα στρατιωτικά νεκροταφεία του Ζέιτινλικ ως προορισμό τουρισμού; Ποιος μπορεί να συνδυάσει τα νεκροταφεία των Ινδών στρατιωτών στον Δενδροπόταμο με την πολιτιστική διπλωματία; Μπορεί να σχετιστούν νέες χρήσεις των άδειων κτιρίων των καπναποθηκών της δυτικής Θεσσαλονίκης, στοιχείο της βιομηχανικής αρχιτεκτονικής κληρονομιάς της, με το μέλλον του πολιτισμού στην πόλη; Μέχρι ποιο τοπογραφικό σημείο μπορεί ένας δήμος να προωθήσει μια πολιτική φιλαναγνωσίας και ενίσχυσης της λογοτεχνίας; Ποιο είναι το κοινό μιας εφημερίδας με έδρα τη Θεσσαλονίκη; Οι ραδιοφωνικοί σταθμοί της ΔΕΠΘΕ ή οι εμπορικοί ραδιοφωνικοί σταθμοί σε ποιους απευθύνονται;  Όλοι αντιλαμβανόμαστε ότι η Θεσσαλονίκη είναι μια και αδιαίρετη και αυτό δεν αλλάζει εξαιτίας του παραλογισμού του διοικητικού κατακερματισμού της που προβλέπει η σχετική νομοθεσία για τη λειτουργία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Στον χώρο του πολιτισμού ο διοικητικός παραλογισμός είναι συν τοις άλλοις και εξαιρετικά επιζήμιος. Εμποδίζει κάθε μεγαλόπνοο σχεδιασμό για την πολιτιστική αναβάθμιση της σύνολης πόλης και οποιαδήποτε ουσιαστική βελτίωση στην πολιτιστική καθημερινότητα της. Αλλά η κατάσταση αυτή δεν μπορεί να είναι άλλοθι για καμία δημοτική αρχή, ούτε για τη δημοτική αρχή του κεντρικού δήμου, ούτε για τις αντίστοιχες των περιφερειακών δήμων.

Οι πολιτιστικές λειτουργίες σε μια πόλη είτε υπάρχουν ως μέρος ενός ευρύτερου δικτύου σχέσεων και αλληλοεπιδράσεων ή υπάρχουν σε κολοβή μορφή: η σημερινή πολιτική πολιτισμού στην Θεσσαλονίκη είναι κολοβή, διότι απουσιάζει από αυτήν η μητροπολιτική διάσταση στον σχεδιασμό και στην υλοποίησή της.

Μητροπολιτική λειτουργία σημαίνει ενιαία αντίληψη για την πόλη.  Και αυτή η ενιαία αντίληψη μπορεί να προχωρήσει με ευρύτερες συνεννοήσεις των δημοτικών αρχών του πολεοδομικού συγκροτήματος. Ξεκινώντας από τα απλά και εύκολα. Για παράδειγμα οι ονομοτοδοσίες των οδών του πολεοδομικού συγκροτήματος μπορούν να ενοποιηθούν. Αυτό σημαίνει ότι θα αντικατασταθούν σε μια  πρώτη φάση όλες οι ονομασίες των οδών που απαντώνται στο ευρύτερο πολεοδομικό συγκρότημα δύο, τρεις, τέσσερεις ή και πέντε φορές. Πόσες οδοί Βενιζέλου, Καραμανλή ή Παπανδρέου υπάρχουν στο ευρύτερο πολεοδομικό συγκρότημα;  Που, πως και γιατί θα αλλάζει η ονομασία μιας οδού θα αποφασίζεται στη βάση συγκεκριμένων κριτηρίων. Αυτό αφορά ένα άλλο μέρος του προγράμματός μας. Υπάρχει ωστόσο ένα σημείο που σχετίζεται με την Εταιρεία Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης, τη λογοτεχνία της πόλης και τους συντελεστές της, παλιούς  και  νέους. Στις προγραμματικές προθέσεις της Δημοτικής Κίνησης Θεσσαλονίκης «Υψίπολις» περιλαμβάνεται ως πρόταση η μετονομασία οδών του πολεοδομικού συγκροτήματος στις οποίες θα δοθούν τα ονόματα ανθρώπων της επιστήμης, των γραμμάτων και των τεχνών, που συνέδεσαν με τον έναν ή τον άλλο τρόπο την παρουσία τους με την Θεσσαλονίκη.

Η θητεία της επόμενης διοίκησης του δήμου Θεσσαλονίκης συμπίπτει με τις εκατονταετίες σημαντικών ιστορικών γεγονότων, για τα οποία η Δημοτική Κίνηση «Υψίπολις» έχει επεξεργαστεί και συνεχίζει να επεξεργάζεται, να ενισχύει με νέα στοιχεία και να εμπλουτίζει με νέες επινοήσεις και προτάσεις εκδηλώσεις με μακρόπνοες στοχεύσεις. Εκτός από τα σημαντικά ιστορικά γεγονότα που σημάδεψαν την πόλη και την ιστορία της, έχουμε και σημαντικές επετείους γεννήσεων ανθρώπων των γραμμάτων και των τεχνών. Και αυτοί οι άνθρωποι θα τιμηθούν με ειδικά προγράμματα. Αυτά θα περιλαμβάνουν και την ονοματοδοσία κάποιας οδού με το όνομα του συγγραφέα ή ποιητή. Τα επόμενα έτη συμπληρώνονται εκατό έτη από τις γεννήσεις του Κλείτου Κύρου, του Πάνου Θασίτη, του Νίκου Μπακόλα, του Τηλέμαχου Αλαβέρα κ.α.

Επιλέγουμε την περίπτωση του ποιητή και φωτογράφου Κλείτου Κύρου, ο οποίος γεννήθηκε στις 13 Αυγούστου 1921, για να περιγράψουμε ένα γενικό υπόδειγμα του ετήσιου προγράμματος προς τιμήν της μνήμης του. Το 1921 θα κηρυχτεί από την αντιδημαρχία Πολιτισμού σε «έτος Κλείτου Κύρου». Αυτό, μεταξύ άλλων, θα περιλαμβάνει: λογοτεχνικό συνέδριο για το έργο του ποιητή σε συνεργασία με το τμήμα Φιλολογίας του ΑΠΘ ή άλλων πανεπιστημίων, εκθέσεις και εκδόσεις, συγκέντρωση των κριτικών στο έργο του (η Εταιρεία Λογοτεχνών σε συνεργασία με το υπουργείο Πολιτισμού έχει εκδώσει αντίστοιχα βιβλία για άλλους λογοτέχνες και αυτό μπορεί να αποτελέσει ένα καλό παράδειγμα στην κατεύθυνση της ψηφιακής πλέον συγκέντρωσης του υλικού των κριτικών), ψηφιοποίηση του συγκεντρωμένου υλικού, δημιουργία αρχείου στη «Βιβλιοθήκη Θεσσαλονικέων», κινηματογραφική καταγραφή των εκδηλώσεων της «εκατονταετίας», συγκέντρωση του  υλικού στο αρχείο για τον ποιητή, συγκέντρωση και ψηφιοποίηση όλου του οπτικού υλικού που υπάρχει καταγραμμένο με ή για τον ποιητή, ψηφιοποίηση του φωτογραφικού του έργου, ψηφιοποίηση του όποιου διαθέσιμου αρχείου του ποιητή, ψηφιοποίηση βιβλίων, βιβλιοκρισιών, αφισών, φωτογραφιών, αλληλογραφίας, το μεταφραστικό έργο του ποιητή, οι κριτικές, απαγγελίες ποίησης του Κύρου από σημερινούς λογοτέχνες και ποιητές ή από ηθοποιούς του θεάτρου, λήμμα στο thesstopia κ.α. (όλα αυτά  σε σχέση και σε συνεργασία με τον Πολυκέντρο Πολιτισμού και της «Βιβλιοθήκης Θεσσαλονικέων» που θα εξειδικεύεται στους λογοτέχνες και ποιητές της Θεσσαλονίκης).

Με παραπλήσιο τρόπο και ανάλογα με το τιμώμενο πρόσωπο μπορούν  να οργανώνονται όλες οι επέτειοι αυτού του τύπου.

Τα επόμενα χρόνια συμπληρώνονται εκατό χρόνια από τη γέννηση του Πάνου Θασίτη (1923-2023), του Μανόλη Αναγνωστάκη (1925-2025), τουΝίκου Μπακόλα (1925-2025), τουΤηλέμαχου Αλαβέρα(1926-2026), τουΛάζαρου Παυλίδη (1929-2029), τηςΜαρίας ΚέντρουΑγαθοπούλου (1930-2030), τουΝίκου Αλέξη Ασλάνογλου (1931-2031) κ.α.

Αναφέρουμε και επετείους οι οποίες ευρίσκονται εκτός της επόμενης θητείας της δημοτικής αρχής, κάποιες ακόμη πιο μακριά στο μέλλον. Με αυτό θέλουμε να δείξουμε το βάθος του προγραμματισμού. Η Μαρία Κέντρου Αγαθοπούλου σήμερα είναι εν ζωή και  το 2030 θα συμπληρωθούν εκατό χρόνια από τη γέννησή της. Τώρα έχουμε τη δυνατότητα να οπτικοποιήσουμε την παρουσία της, να την αρχειοθετήσουμε οπτικά κ.λπ. Πρόκειται για ένα πρόγραμμα που αφορά την ποίηση αλλά διασφαλίζει ένα μέρος της «περιρρέουσας» ατμόσφαιρας με βάση τον πολιτισμό της εικόνας και των οπτικών αρχείων.

Σε όλα αυτά η εμπλοκή της Εταιρείας Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης δεν είναι απλώς ευπρόσδεκτη, αλλά επιβάλλεται, όπως και  άλλων φορέων και αντίστοιχων πρωτοβουλιών πολιτών με ανησυχίες για τα γράμματα και τις τέχνες. Στην προκειμένη περίπτωση η εμπλοκή αφορά στην ενεργή συμμετοχή  κατά τη διαμόρφωση και υλοποίηση του κάθε μεμονωμένου προγράμματος που αφορά μια πνευματική προσωπικότητα της πόλης. Από την πλευρά της η δημοτική αρχή και η αντιδημαρχία Πολιτισμού θα αναλάβουν τον επιτελικό και συντονιστικό ρόλο σε αυτόν τον «μηχανισμό» που θα προσπαθεί να ενεργοποιεί τους πολιτιστικούς φορείς στους στόχους αυτών των εκδηλώσεων. Εδώ σημαντικό ρόλο μπορούν να διαδραματίσουν τα τοπικά μέσα μαζικής ενημέρωσης (τύπος, ραδιοτηλεοπτικά και ηλεκτρονικά). Από πλευράς της δημοτικής αρχής θα επιχειρηθεί ευθύς εξαρχής η στροφή των ραδιοτηλεοπτικών μέσων της Δημοτικής Επιχείρησης Πληροφόρησης Θεάματος (ΔΕΠΘΕ) προς αυτή την κατεύθυνση. Για τα εμπορικά μέσα ενημέρωσης θα υπάρξουν συγκεκριμένα κίνητρα για να συμπεριλάβουν στους προβληματισμούς τους και την υπόθεση «πολιτισμός» και κυρίως το βιβλίο και την κριτική, τη λογοτεχνία και την ποίηση π.χ.  με κάποιο βραβείο για τις καλύτερες «βιβλιοκρισίες» σε τοπικά μέσα. Η «βιβλιοκρισία» είναι ένα πεδίο στο οποίο μπορεί να εξειδικευτούν τα μέσα ενημέρωσης της Θεσσαλονίκης. Κυριαρχικό ρόλο σε αυτή την κατεύθυνση θα διαδραματίσουν τα ηλεκτρονικά μέσα που έχουν ως έδρα τους την πόλη της Θεσσαλονίκης. Το στοιχείο της παραγωγής άυλων προϊόντων στον τομέα της κριτικής δε θα περιοριστεί μόνο στη λογοτεχνία, αλλά και σε άλλες εκφάνσεις των πολιτισμού, π.χ. στο χώρο του θεάτρου, του κινηματογράφου, της μουσικής, της φωτογραφίας, της τηλεόρασης, του Διαδικτύου.

Η Θεσσαλονίκη προσδίδοντας συμβολικό κεφάλαιο και αξιοποιώντας στο έπακρο τους οικείους χώρους της ντόπιας γραμματολογίας μπορεί να αποδεσμευτεί από την αθηναϊκή εξάρτηση και να μετατραπεί σε καθοριστικό κέντρο πολιτισμού, όχι μόνο για το ελληνόφωνο πολιτιστικό περιβάλλον. Εδώ καθοριστική συμβολή θα διαδραματίσει μια επεξεργασμένη και καλώς συγκροτημένη πολιτική στο χώρο των  λογοτεχνικών μεταφράσεων.              Τα παραγόμενα πολιτιστικά αγαθά στην Θεσσαλονίκη μπορούν να αποτελέσουν μέρος μιας εντεινόμενης πολιτιστικής διπλωματίας και μιας αυξημένης πολιτιστικής εξωστρέφειας. Οι συστηματικά «πριμοδοτούμενες» μεταφράσεις  θα αποτελέσουν σημαντικό εργαλείο μιας τέτοιας εξωστρεφούς πολιτιστικής πολιτικής. Η ποίηση και η λογοτεχνία που δημιουργείται στην Θεσσαλονίκη μπορεί να γίνουν εξαγώγιμο  προϊόν και μέσο πολιτιστικής διπλωματίας για την πόλη. Ποιος θα φροντίσει να μεταφραστεί στα πολωνικά το βιβλίο του Τηλέμαχου Αλαβέρα «Σ΄ ευθεία γραμμή (Ταξίδι στην Πολωνία)»; Στην κατεύθυνση αυτή η αντιδημαρχία Πολιτισμού μπορεί να συγκροτήσει ένα ολόκληρο διεθνές δίκτυο σχέσεων που θα αφορά μεταφράσεις βιβλίων λογοτεχνών της πόλης μας ή λογοτεχνικά κείμενα για την πόλη μας σε γλώσσες που κρίνεται σκόπιμο πως εξυπηρετούν την πολιτιστική διπλωματία και τη θέση τηςΘεσσαλονίκης στο διεθνή «λογοτεχνικό χάρτη».

Γενικώς στο πλαίσιο μιας πολιτιστικής διπλωματίας η οποία ως στρατηγικό της στόχο θα έχει την αύξηση του συμβολικού κεφαλαίου της Θεσσαλονίκης στο διεθνή περίγυρο θα ενισχυθούν μέσω συστηματικών προγραμμάτων της αντιδημαρχίας Πολιτισμού και ενισχυμένες με ειδικά κονδύλια οι μεταφράσεις έργων ποιητών και λογοτεχνών της σε ξένες γλώσσες. Αυτό θα γίνει σε συνάρτηση με την «Βιβλιοθήκη Θεσσαλονικέων» και το Πολυκέντρο Πολιτισμού. Εδώ η οργανική σχέση με την Εταιρεία Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης και το τμήμα Φιλολογίας του ΑΠΘ θεωρούνται προϋποθέσεις για την αποτελεσματικότητα και επιτυχία του προγράμματος.

Μια τέτοια πολιτική προϋποθέτει καινοτόμα προγράμματα φιλαναγνωσίας, ενίσχυση της εκδοτικής δραστηριότητας στην πόλη της Θεσσαλονίκης, αναβάθμιση των μέσων μαζικής επικοινωνίας και του δημοσιογραφικού επαγγέλματος και μετατροπή των αποτελεσμάτων μιας τέτοιας πολιτικής σε αγαθό προς ευρύτερη διάθεση στο πλαίσιο ενός σύγχρονου sellingthecity.

Στο πλαίσιο αυτό σημαντικό ρόλο «γέφυρας» θα διαδραματίσει η παρουσία των μεταναστών από τις γειτονικές χώρες, η  λογοτεχνική παραγωγή στην μητρική τους ή την ελληνική γλώσσα (έχουμε ήδη τα πρώτα δείγματα και αναμένεται τα επόμενα χρόνια να πολλαπλασιαστούν, το γεγονός αυτό σε συνάρτηση με την αντίστοιχη θεματολογία της ελληνικής μετανάστευσης και της λογοτεχνικής καταγραφής της ανοίγει τεράστια πεδία νέων δραστηριοτήτων), τέλος η λογοτεχνία για το προσφυγικό και τους πρόσφυγες. Σε σχέση με το τελευταίο η Θεσσαλονίκη και η Ελλάδα διαθέτουν ανεκμετάλλευτο λογοτεχνικό απόθεμα, το οποίο θα αξιοποιήσουμε σε μια πρώτη φάση και στο πλαίσιο της πολιτικής μας για ανακήρυξη της πόλης σε: Θεσσαλονίκη-Ευρωπαϊκή Πρωτεύουσα των Προσφύγων. Αυτό θα συμβεί με αφορμή τα εκατό χρόνια (1923-2023) από τη Συνθήκη της Λωζάννης και την Ανταλλαγή των πληθυσμών.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *