ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ: Ευρωπαϊκή «Πρωτεύουσα των προσφύγων»

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ: Ευρωπαϊκή «Πρωτεύουσα των προσφύγων»

Εκατό χρόνια από την ανταλλαγή των πληθυσμών

Η Συνθήκη της Λωζάννης και η ιστορική σημασία της

“Αν είχαν οι Έλληνες της Μικράς Ασίας ισχυρή φωνή στα δυτικά μέσα ενημέρωσης και στη (δυτική) πολιτική, η απόφαση στη Λωζάννη θα ήταν πιθανώς εντελώς διαφορετική”

Philipp Ther, καθηγητής στο “Ίδρυμα  Ανατολικοευρωπαϊκής Ιστορίας” του Πανεπιστημίου της Βιέννης

ως ουδείς άπολις, μέχρι αν η των Θεσσαλονικέων ή πόλις –γιατί κανείς άνθρωπος δεν θα μείνει χωρίς πατρίδα όσο θα υπάρχει η Θεσσαλονίκη»

Θεσσαλονικεύσι συμβουλευτικός

Νικηφόρος Χούμνος, (1250-1327)

Θεσσαλονίκη Ευρωπαϊκή “Πρωτεύουσα των προσφύγων” – Ίδρυση Διεθνούς Κέντρου Μελέτης του Προσφυγικού Φαινομένου (και αντίστοιχης πολύγλωσσης βιβλιοθήκης) στη Θεσσαλονίκη, το οποίο  θα εστιάζει στο πρόβλημα των διωγμών και της προσφυγιάς από την πρώτη περίοδο των νέων χρόνων και το πρώτο φαινόμενο εκπατρισμού (“θρησκευτικός διωγμός”) στην σύγχρονη ιστορία, την εκδίωξη των Εβραίων  της Ισπανίας (1492) και την κατάληξή τους,  κυρίως, στη Θεσσαλονίκη. Για την ανακήρυξη της Θεσσαλονίκης σε διεθνή “Πρωτεύουσα των προσφύγων” και την ίδρυση του Διεθνούς Κέντρου Μελέτης του Προσφυγικού Φαινομένου θα προκαλέσουμε την εμπλοκή της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των σχετικών Διεθνών Οργανώσεων. Σε μια πρώτη φάση η Δημοτική Κίνηση “ΥΨΙΠΟΛΙΣ” θα δραστηριοποιηθεί για να συγκροτηθεί ο κατάλληλος μηχανισμός για την προώθηση της συγκεκριμένης ιδέας, ο οποίος θα συγκροτήσει άμεσα μια επιτροπή από πολίτες της Θεσσαλονίκης, ανάμεσά τους παλαίμαχοι κοινοβουλευτικοί άνδρες, εκπρόσωποι προσφυγικών οργανώσεων (Μέριμνα Ποντίων Κυριών, Εύξεινος Λέσχη Θεσσαλονίκης, Ένωση Κωνσταντινουπολιτών κλπ.) και σχετικούς επιστήμονες από τα πανεπιστημιακά ιδρύματα της πόλης, για τη διαμόρφωση του καταστατικού του συγκεκριμένου “Ιδρύματος”, τους σκοπούς, το πλαίσιο λειτουργίας και τους τρόπους χρηματοδότησης του.  Για την εγκατάστασή του Διεθνούς Κέντρου Μελέτης του Προσφυγικού Φαινομένου μπορεί να χρησιμοποιηθεί ένα μέρος από το πλούσιο κτιριακό απόθεμα των καπναποθηκών που διαθέτει σε όλη την έκταση του το πολεοδομικό συγκρότημα Θεσσαλονίκης και αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της βιομηχανικής πολιτιστικής κληρονομιάς της. Αυτό ενισχύεται και από το γεγονός ότι τα “καπνομάγαζα” είναι συνυφασμένα με το προσφυγικό στοιχείο της πόλης, αλλά και ολόκληρης της Μακεδονίας και της Θράκης. Οι περισσότεροι ιδιοκτήτες και εργαζόμενοι ήσαν προσφυγικής προέλευσης, όπως επίσης και πολλοί αρχιτέκτονες των κτιρίων, π.χ. ο Τραπεζούντιος Δημήτριος Φυλλίζης, επίσης η συντριπτική πλειονότητα των καπνοπαραγωγών αγροτών ήσαν πρόσφυγες πρώτης και δεύτερης γενιάς.

Πέραν της διεθνοπολιτικής και πολιτιστικής σημασίας του Διεθνούς Κέντρου Μελέτης του Προσφυγικού Φαινομένου και της καταγραφής της Θεσσαλονίκης στο διεθνή χάρτη της επιστημονικής έρευνας για ανάλογα ζητήματα, το εγχείρημα για προφανείς λόγους θααφήσει και ισχυρό οικονομικό αποτύπωμα στην πόλη και την ευρύτερη περιοχή της. Η Θεσσαλονίκη δύναται να ανταποκριθεί σε μια τέτοια πρόκληση, διότι πέρα από το ιστορικό πολιτισμικό στοιχείο διαθέτει και επαρκές επιστημονικό δυναμικό, το οποίο μπορεί να υποστηρίξει ένα τέτοιο εγχείρημα και να αντιμετωπίσει όλες τις δυσκολίες που θα εμφανιστούν από την πρώτη στιγμή που θα ξεκινήσει. Στα πρώτα βήματα υλοποίησης του, πέρα από την αναζήτηση πόρων, θα δοθεί έμφαση στην κατάρτιση νέου επιστημονικού  δυναμικού, το οποίο θα αναλάβει τις τύχες του “Ιδρύματος” σε βάθος χρόνου.

Το νέο επιστημονικό ίδρυμα θα προγραμματίσει για το 2023, έτος ορόσημο για την πόλη της Θεσσαλονίκης, τον ελληνισμό, την ευρωπαϊκή πολιτική ιστορία και τον παγκόσμιο ανθρωπιστικό πολιτισμό, τη σύγκληση αλλεπάλληλων διεθνών συνεδρίων αναφορικώς με την Συνθήκη της Λωζάννης και όσα ακολούθησαν στην ευρωπαϊκή ιστορία υπό την επιρροή των νέων δεδομένων που αυτή δημιούργησε. Επίσης θα διοργανωθούν καθ’ όλη τη διάρκεια του ιδίου έτους αλλεπάλληλα επιστημονικά συνέδρια και εκθέσεις με θέμα την ανταλλαγή των πληθυσμών και τον αντίκτυπό της στην ελληνική κοινωνία. Η Θεσσαλονίκη θα προβληθεί στο διεθνή τύπο και στα ηλεκτρονικά μέσα ενημέρωσης ως αυτό που κυρίως είναι: πρωτεύουσα των προσφύγων. Οι 365 ημέρες του 2023 θα είναι αφιερωμένες κάθε μία για τους δικούς της λόγους στον προσφυγικό ελληνισμό και στο ελληνικό και παγκόσμιο προσφυγικό φαινόμενο. Για παράδειγμα η Πρωτοχρονιά του 2023, εορτή του Αγίου Βασιλείου, να είναι αφιερωμένη στους Έλληνες Καππαδόκες πρόσφυγες, τα έθιμά τους κλπ. και ανάλογο χαρακτήρα να πάρουν οι εορτασμοί στην πόλη εκείνη την ημέρα κλπ. Σε κάθε ημέρα του 2023 θα αναπτύσσονται διάφορες θεματικές δράσεων, οι οποίες θα σχετίζονται με την Ανταλλαγή των Πληθυσμών και το προσφυγικό φαινόμενο στην Ελλάδα και τον κόσμο.

Το Ίδρυμα σε συνεργασία με την νορβηγική κυβέρνηση και στο πλαίσιο ενός σύγχρονου τύπου “διπλωματίας της ιστορικής μνήμης” θα δημιουργήσει υποτροφία με την επωνυμία Fridjof Nansen και θα συμβάλλει στην διερεύνηση της ιστορικής συμβολής του συγκεκριμένου προσώπου στους τρόπους αντιμετώπισης του προσφυγικού ζητήματος κλπ. Ο Nansen εμπλέκεται στην υπόθεση των Αρμενίων το 1925 και πεθαίνει το 1930. Γνωστά είναι τα διαβατήρια Νάνσεν της Κοινωνίας των Εθνών με τα οποία διασώθηκαν χιλιάδες πρόσφυγες. Όλα αυτά τα στοιχεία, όπως και η εμπλοκή του στο ζήτημα των Ρώσων πολιτικών προσφύγων και των Ελλήνων προσφύγων θα πρέπει να διερευνηθούν μέσα στη δεκαετία.

Καθιέρωση ειδικού διεθνούς βραβείου με οικονομικό αντίκρισμα για πρόσωπα, οργανώσεις, ιδρύματα, δήμους που δραστηριοποιούνται συστηματικά και με επιτυχία στο ζήτημα του προσφυγικού φαινομένου.

Εξειδίκευση ενός κέντρου-βιβλιοθήκης της πόλης σε θέματα λογοτεχνίας και ποίησης (συμπεριλαμβανομένης και της σχετικής παραλογοτεχνίας, η οποία ανθεί ως είδος) που αφορούν στην προσφυγιά και στην μετανάστευση (βιβλία, εφημερίδες, περιοδικά, οπτικοακουστικό υλικό, σύγχρονη έρευνα με οπτικοακουστικά μέσα κ.α.). Ο σχεδιασμός αυτός μπορεί να ξεκινήσει αμέσως με την ανάληψη των καθηκόντων του νέου δημοτικού συμβουλίου και εντός δύο μηνών να έχει έλθει συγκεκριμένη και ολοκληρωμένη πρόταση(καταστατικό, τρόποι λειτουργίας, χώρος εγκατάστασης κ.α.), στο δημοτικό συμβούλιο. Έως το 2023 η συγκεκριμένη βιβλιοθήκη θα πρέπει να είναι η πιο πλήρης της Ελλάδας στο συγκεκριμένο αντικείμενο. Στο μέλλον η βιβλιοθήκη θα μπορεί να κηρύσσει λογοτεχνικούς διαγωνισμούς, να χρηματοδοτεί πανεπιστημιακές έρευνες για ζητήματα συγκριτικής λογοτεχνίας αναφορικώς με το προσφυγικό φαινόμενο κλπ. Όλα αυτά θα συγκεκριμενοποιηθούν με ακρίβεια κατά τις διεργασίες συγκρότησής της, τις συζητήσεις για το χαρακτήρα της και τις σχέσεις με τον δήμο Θεσσαλονίκης κλπ.

Θέματα σχετικά με τον προσφυγικό φαινόμενο και την Θεσσαλονίκη, επέτειοι και τρόποι εορτασμού τους στο πλαίσιο ενός σύγχρονου πολιτισμού συλλογικής μνήμης (ο κατάλογος θα επιδέχεται προσθέσεις μετά από παρεμβάσεις φορέων, επιστημόνων και άλλων πολιτών):

-Η πολιτική προσφυγιά στην ιστορία της Θεσσαλονίκης: Οι Ρώσοι εμιγκρέδες στη Θεσσαλονίκη. Μια ξεχασμένη πλευρά της σύγχρονης ιστορίας της πόλης ως μέρος της παγκόσμιας ιστορίας του προσφυγικού φαινομένου.

-Από την Μερζιφούντα στην Θεσσαλονίκη: εκατό χρόνια λειτουργίας του “Κολεγίου ΑΝΑΤΟΛΙΑ” στην Θεσσαλονίκη.

– Μέριμνα Ποντίων Κυριών: 120/100 έτη λειτουργίας Τραπεζούντα/Θεσσαλονίκη (1904/1924)

-2026: Εκατό χρόνια από την ίδρυση του ΠΑΟΚ: μια προσφυγιά που δεν τελειώνει – τα κοινωνικά χαρακτηριστικά μιας προσφυγογενούς ομάδας ποδοσφαίρου στο παρελθόν, το παρόν και το μέλλον της πόλης.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *